Φορεσιά - Κόσμημα
Το κανάλι YouTube
του Συλλόγου



Φιλικοί Σύνδεσμοι

Κέντρο Πολιτιστικής Ανάπτυξης
Ανατολικής Μακεδονίας

www.kepaam.gr

Οι Δρόμοι του Κουδουνιού
www.bellroads.gr

Η Ιστοσελίδα
του Ξηροποτάμου

www.xiropotamos.gr

Ο καιρός

ΑΝΔΡΙΚΗ ΦΟΡΕΣΙΑ ΞΗΡΟΠΟΤΑΜΟΥ

ΤΡΑΓΙΑΣΚΑ

Τραγιάσκα, τσόχινο καπέλο με γείσο. Εξάρτημα της ανδρικής φορεσιάς του Ξηροποτάμου.

Επάνω

ΡΙΖΑ

Ρίζα, ανδρικό,πουκάμισο από άσπρο υφαντό βαμβακερό ύφασμα (πλάτνου). Αποτελείται από το κυρίως φύλλο που είναι ενιαίο μπρος - πίσω χωρίς ραφή στους ώμους. Κάθετα στον κορμό είναι ραμμένα τα μανίκια, χωρίς μανσέτες, από δύο φύλα υφάσματος ένα εκ των οποίων στις άκρες φέρει μπλε ρίγες στην ύφανση και ενώνετε με το δεύτερο μπρος και πίσω χαμηλά για να δώσει φάρδος στο μανίκι. Κάτω από τις μασχάλες στα πλαϊνά του πουκαμίσου μπαίνει από ένα φύλο υφάσματος εκατέρωθεν και ενώνουν το μπρος με το πίσω φύλο, αυτό γίνεται λόγο του φάρδους του υφαντού υφάσματος. Στην κυκλική λαιμόκοψη, στενή λωρίδα υφαντού δημιουργεί όρθιο γιακαδάκι. Το κατακόρυφο άνοιγμα του στέρνου κλείνει με ένα ή δύο άσπρα κοκάλινα ή πλαστικά κουμπιά που βρίσκονται στη δεξιά πλευρά και εφαρμόζουν σε ισάριθμες κουμπότρυπες της αριστερής.

Επάνω

ΡΙΖΑ ΝΕΩΤΕΡΗ

Ρίζα, ανδρικό, γιορτινό πουκάμισο από ημίλευκο υφαντό στον αργαλειό με μπλε ρίγα στην ύφανση (νεώτερου τύπου). Αποτελείται από ένα φύλλο πίσω και δύο μπρος με ραφή στα πλευρά και τους ώμους. Στο πίσω μέρος, ένα τραπεζιόσχημο κομμάτι υφάσματος δημιουργεί την ωμοπλάτη και ενώνει το μπροστινό με το πίσω τμήμα του ενιαίου φύλλου. Το πίσω φύλλο στο μέσο της ένωσής του με το κομμάτι αυτό δημιουργεί κουφόπιετα για να δώσει φάρδος. Τα δύο εμπρός φύλα ενώνονται με κουμπιά με ισάριθμες κουμπότρυπες. Η λαιμόκοψη είναι πουκάμισου σημερινής μορφής. Κάθετα στον κορμό είναι ραμμένα τα μανίκια με μανσέτα στην κατάληξη. Στο τελείωμά τους φέρουν κατακόρυφο άνοιγμα, που κλείνει με λευκό κουμπί ραμμένο στη μανσέτα.

Επάνω

ΙΛΕΚ

Ιλέκ, ανδρικό γιλέκο από μαύρη χοντρή τσόχα. Εξάρτημα της αντρικής χειμερινής, γιορτινής και γαμπριάτικης φορεσιάς. Αποτελείται από ένα φύλλο μπροστά, κομμένο κατακόρυφα στη μέση, με λαιμόκοψη, και ένα φύλλο στην πλάτη. Αυτά ενώνονται στο πλάι, και στους ώμους με ραφή. Όλες οι ραφές και τα ανοίγματα είναι γαρνιρισμένα με μια σειρά μαύρο, μάλλινο γαϊτάνι. Δεξιά στο ύψος του στήθους υπάρχει άνοιγμα οριζόντιο, γαρνιρισμένο με μια σειρά γαϊτάνι, που δημιουργεί εσωτερική τσέπη από σκούρο βαμβακερό ύφασμα. Επιπλέον στο αριστερό φύλλο υπάρχει ραμμένο ορθογώνιο μακρόστενο κομμάτι τσόχας εσωτερικά, έτσι ώστε να καλύπτει τα τυχόν κενά στο κούμπωμα του γιλέκου με τις κόπιτσες. Δυο σειρές γαϊτανιών γαρνίρουν κάθετα τα δύο μπροστινά φύλλα ενώ μια τρίτη συστρέφεται σχηματίζοντας θηλιές, άλλες δυο σειρές γαϊτάνι, δημιουργούν κάθετα ορθογώνια παραλληλόγραμμα και στα δύο φύλλα. Στη λαιμόκοψη, λεπτή λωρίδα τσόχας δημιουργεί όρθιο γιακά, ο οποίος γαρνίρετε ολόγυρα με δυο σειρές μάλλινο γαϊτάνι.

Επάνω

ΠΛΑΤΝΙΝΟΥ ΙΛΕΚ

Πλάτνινου ιλέκ, ανδρικό γιλέκο από σκούρο μπλε υφαντό, στον αργαλειό, ύφασμα. Εξάρτημα της αντρικής θερινής καθημερινής φορεσιάς των αντρών του Ξηροποτάμου. Υφαίνονταν ημίλευκο και βάφονταν έπειτα σκούρο μπλε, από τις γυναίκες. Αποτελείται από ένα φύλλο μπροστά, κομμένο κατακόρυφα στη μέση, με λαιμόκοψη, και ένα φύλλο στην πλάτη. Αυτά ενώνονται στο πλάι, και στους ώμους με ραφή. Όλες οι ραφές και τα ανοίγματα είναι γαρνιρισμένα με μια σειρά μαύρο, μάλλινο γαϊτάνι. Δεξιά στο ύψος του στήθους υπάρχει άνοιγμα οριζόντιο, γαρνιρισμένο με μια σειρά γαϊτάνι, που δημιουργεί εσωτερική τσέπη από σκούρο βαμβακερό ύφασμα. Επιπλέον στο αριστερό φύλλο υπάρχει ραμμένο ορθογώνιο μακρόστενο κομμάτι υφάσματος, εσωτερικά, έτσι ώστε να καλύπτει τα τυχόν κενά στο κούμπωμα του γιλέκου με τις κόπιτσες. Δυο σειρές γαϊτανιών γαρνίρουν κάθετα τα δύο μπροστινά φύλλα ενώ μια τρίτη συστρέφεται σχηματίζοντας θηλιές, άλλες δυο σειρές γαϊτάνι δημιουργούν κάθετα ορθογώνια παραλληλόγραμμα και στα δύο φύλλα. Στη λαιμόκοψη, λεπτή λωρίδα βαμβακερού υφάσματος δημιουργεί όρθιο γιακά, ο οποίος γαρνίρετε ολόγυρα με δυο σειρές μάλλινο γαϊτάνι.

Επάνω

ΚΙΣΤΕΚ

Κιστέκ, ασημένια διπλή συρμάτινη ή με κρίκους χειροποίητη αλυσίδα. Εξάρτημα του άντρα στον Ξηροπόταμο. Φοριέται στο λαιμό και καταλήγουν οι άκρες της σε σουγιά, ο οποίος μπαίνει στην εσωτερική τσέπη του γιλέκου. Στη μέση της διπλής αλυσίδας υπάρχει ασημένιο κόσμημα που ρυθμίζει το ανοιγοκλείσιμο της αλυσίδας.

Επάνω

ΚΟΥΠΑΡΑΝ

Κουπαράν, μανικωτό τσόχινο ζακέτο σε μαύρο ή σκούρο μπλε χρώμα, βασικό εξάρτημα της αντρικής γιορτινής φορεσιάς του Ξηροποτάμου. Αποτελείται από ένα μονοκόμματο φύλλο πίσω που σχηματίζει την πλάτη και δύο μπροστινά με ραφές στους ώμους. Το φύλλο της πλάτης με τα μπροστινά ενώνεται με δύο πλαϊνά κομμάτια κάτω από τη μασχάλη. Είναι κατακόρυφα ανοιχτό μπροστά, με ημικυκλικά κομμένες τις κάτω γωνίες. Κάθετα στον κορμό είναι ραμμένα τα μανίκια από ένα φύλλο υφάσματος. Στο τελείωμά τους υπάρχει άνοιγμα 6εκ. και είναι γαϊτανωμένα με δυο σειρές μαύρο μάλλινο γαϊτάνι. Στον καρπό εξωτερικά δημιουργεί σχέδιο "σαΐτας" με τέσσερις σειρές γαϊτάνι στον κορμό και από τρεις στο άνοιγμα της σαΐτας. Μπροστά και περιμετρικά τρεις σειρές γαϊτάνι διακοσμεί το κουπαράν. Τέλος τη λαιμουδιά γαρνίρει άλλη μια σειρά σε απόσταση 2 εκ. από τις προηγούμενες.

Επάνω

ΠΑΤΟΥΡΙ

Πατούρι, αντρική βράκα από μαύρη τσόχα. Εξάρτημα της αντρικής χειμερινής, γιορτινής και γαμπριάτικης φορεσιάς. Αποτελείται από δύο πλαϊνά και μακρύτερα από τα άλλα φύλλα, που σχηματίζουν τα ανοίγματα για τα πόδια, και από δυο στενές τραπεζιόσχημες λωρίδες , μπρος και πίσω, για να δώσουν φάρδος στο ρούχο και ενώνουν τα πλαϊνά φύλλα. Στα δυο πλαϊνά έχει κάθετα ανοίγματα στη μέση τον φύλλων 20 εκ. με εσωτερική επένδυση μαύρου βαμβακερού υφάσματος για τσέπες. Στο πάνω μέρος ο περίγυρος του ρούχου διπλώνει στα 6 εκ. και δημιουργεί σωλήνα, για να μπαίνει η ζώνη και να σταθεροποιείτε το πατούρι στη μέση, με δυο ανοίγματα, μπρος, πίσω. Το άνοιγμα στις τσέπες είναι γαρνιρισμένο με τρεις σειρές μαύρο μάλλινο γαϊτάνι ενώ μια τέταρτη δημιουργεί στο κάτω μέρος του ανοίγματος σαλιγκάρι και ζιγκ-ζαγκ. Τέλος τα ανοίγματα των ποδιών είναι διακοσμημένα και αυτά με τρεις σειρές μάλλινο γαϊτάνι.

Επάνω

ΣΑΛΒΑΡΙ

Σαλβάρι, αντρική βράκα από σκούρο μπλε βαμβακερό υφαντό ύφασμα στον αργαλειό (πλάτνου). Υφαίνονταν ημίλευκο και βάφονταν σκούρο μπλε έπειτα, από της γυναίκες. Εξάρτημα της αντρικής θερινής καθημερινής φορεσιάς των αντρών του Ξηροποτάμου. Αποτελείται από δύο πλαϊνά και μακρύτερα από τα άλλα φύλλα, που σχηματίζουν τα ανοίγματα των ποδιών και από δυο στενές τραπεζιόσχημες λωρίδες , μπρος και πίσω, για να δώσουν φάρδος στο ρούχο και ενώνουν τα πλαϊνά φύλλα. Στα δυο πλαϊνά έχει κάθετα ανοίγματα στη μέση τον φύλλων 20 εκ. με εσωτερική επένδυση μπλε βαμβακερού υφάσματος για τσέπες. Στο πάνω μέρος ο περίγυρος του ρούχου διπλώνει στα 6 εκ. και δημιουργεί σωλήνα για να μπαίνει η ζώνη και να σταθεροποιείτε το σαλβάρι στη μέση με δυο ανοίγματα, μπρος, πίσω. Το άνοιγμα στις τσέπες είναι γαρνιρισμένο με τρεις σειρές μαύρο μάλλινο γαϊτάνι ενώ μια τέταρτη δημιουργεί στο κάτω μέρος του ανοίγματος σαλιγκάρι και ζιγκ-ζαγκ. Τέλος τα ανοίγματα των ποδιών είναι διακοσμημένα και αυτά με τρεις σειρές μάλλινο γαϊτάνι.

Επάνω

ΠΟΕΣ

Ντίμιτνι πόες, μάλλινο δίμιτο, μαύρο ζωνάρι, εξάρτημα της ανδρικής καθημερινής, γιορτινής ενδυμασίας του Ξηροποτάμου. Έχει μήκος 3-4 μετρά και το συναντούμε με κρόσσια και χωρίς κρόσσια στα τελειώματα.
Πόες, τσόχινο ζωνάρι εξάρτημα της ανδρικής καθημερινής και γιορτινής ενδυμασίας. Το μήκος του φτάνει τα 3 μετρά.

Επάνω

ΣΙΑΡΕΝΙ ΤΣΟΥΡΑΠΕ

Σιάρενι τσουράπε (παρδαλά τσουράπια), ζεύγος μαύρων πλεχτών καλτσών από μάλλινα νήματα, πλεγμένα με τέσσερις λεπτές βελόνες του πλεξίματος με τεχνική κάλτσας. Είναι εξάρτημα της γιορτινής φορεσιάς των ανδρών του Ξηροποτάμου. Αποτελούνται από ένα ενιαίο φύλλο. Λίγο πριν το τέλος της κάλτσας, στο πίσω μέρος, ξεκινά ο κορμός της έτσι, ώστε να σχηματίζεται φτέρνα. Ο κορμός, αρχικού πλάτους όσο και η πατούσα, σταδιακά φαρδαίνει και φτάνει λίγο κάτω από το γόνατο. Συνήθως, στο άνοιγμα κάθε κάλτσας υπάρχει λεπτό, πλεχτό κορδόνι για να στερεώνεται η κάλτσα στη γάμπα. Ο κορμός των καλτσών είναι διακοσμημένος με μπορντούρα κάθετη (καρίκι) σε σχέδιο βουστροφηδόν (ζιγκ-ζαγκ) από τον αστράγαλο έως και 10 εκ. πριν το τελείωμά της όπου διακόπτεται από οριζόντιο πλεχτό σχέδιο και πολύχρωμο μοτίβο συνήθως τριαντάφυλλου σε χρώματα, μωβ, πορτοκαλί, μπλε, λαδοπράσινο, κίτρινο και βυσσινί. Το "καρίκι" το συναντάμε σε διάφορα χρώματα (πράσινο, κόκκινο, κίτρινο, άσπρο),συνήθως άσπρο. Το πάνω μέρος του ποδιού (κου ντε πιε) διακοσμούν δύο λουρίδες (καρίκια) με σχέδιο όμοιο με το κάθετο σχέδιο του πλαϊνού του κορμού (ζιγκ-ζαγκ) και στο ίδιο χρώμα.
Τα τσουράπια στις καθημερινές δραστηριότητες των ανδρών του Ξηροποτάμου ήταν μονόχρωμα μαύρα, σκούρο μπλε ή άσπρα με πλεχτή μπορντούρα στο τελείωμά τους.

Επάνω

ΝΑΟΥΕ

Νάουε, ημίλευκα άσπρα τσόχινα ποδοπάνια. Εξάρτημα της ανδρικής καθημερινής φορεσιάς. Αποτελούνται από ένα κομμάτι τσόχας, σε σχήμα ορθογώνιου παραλληλόγραμμου, γαρνιρισμένο με μαύρο μάλλινο γαϊτάνι και ένα που κάλυπτε το πάνω μέρος του ποδιού (κου ντε πιε), γαϊτανωμένο και αυτό όπως και οι ραφές των ενώσεων των δυο κομματιών. Έκλειναν και αγκάλιζαν τι γάμπα με κόπιτσες.

Επάνω

ΤΕΡΛΙΤΣΙ

Τερλίτσι, τερλίκια από μάλλινα νήματα, πλεγμένα με τέσσερις λεπτές βελόνες του πλεξίματος με τεχνική κάλτσας. Είναι εξάρτημα της γυναικείας και ανδρικής φορεσιάς των κατοίκων του Ξηροποτάμου. Τα ανοίγματα των τερλικιών στο πάνω μέρος είναι ως συνήθως διακοσμημένα με δαντέλα από άλλο χρώμα μάλλινου νήματος. Ο κορμός της πατούσας του ποδιού είναι πλεγμένος με την απλή πλέξη της κάλτσας και στη φτέρνα αλλάζει σε κάθετο σχέδιο πλέξης. Τα χρώματα που συναντούμε ως συνήθως είναι σκούρα στα αντρικά (μαύρο, σκούρο μπλε, καφέ και σκούρο κυπαρισσί), και ανοιχτόχρωμα και έντονα στα γυναικεία (άσπρο, πορτοκαλί, κόκκινο, μπεζ κ.τ.λ.).

Επάνω

ΤΣΙΡΒΟΥΛΕ

Τσιρβούλε, ζεύγος δερμάτινων χοιρινών παπουτσιών. Εξάρτημα της αντρικής φορεσιάς . Τα έφτιαχναν οι ίδιοι οι άντρες όταν σφάζανε το γουρούνι, που κάθε οικογένεια έκτρεφε στο σπίτι. Επεξεργάζονταν το δέρμα, κατασκεύαζαν και στη συνεχεία έθαβαν τα τσιρβούλε στο χώμα μήνες για να μαλακώσει το δέρμα. Αποτελείται από το πέλμα το οποίο στρέφετε προς τον κυρίως κορμό του ποδιού, ολόγυρα κάμνανε τρύπες στο δέρμα για να περάσει ένα δερμάτινο κορδόνι το οποίο δένονταν έως τι γάμπα για να στερεώσει το Τσιρβούλε. Μπροστά στα δάχτυλα του ποδιού έκλινε το δέρμα και ραβόταν σχηματίζοντας τη μύτη.

Επάνω

Εργασία - Κείμενα: Σιούτας Αντώνης
 
Είσοδος Μελών



Επισκέπτες
Έχουμε 40 επισκέπτες συνδεδεμένους
Russian Federation flag 43.8%Russian Federation (38861)
Unknown flag 20.2%Unknown (17975)
Ukraine flag 9.6%Ukraine (8535)
Greece flag 9.3%Greece (8219)
United Kingdom flag 3.1%United Kingdom (2730)
Τηλ. 25210-92631,  Κιν. 6946282094, E-mail: xiropotamos.mes@gmail.com